24 februari 2026
Gisteren zagen we dat privacy een grondrecht is. Maar een grondrecht alleen is niet genoeg; er moet ook een wet zijn die het concreet maakt. Die wet is de AVG: de Algemene Verordening Gegevensbescherming, die sinds 2018 in heel Europa geldt.
Concreet betekent dit: een bedrijf mag je gegevens niet zomaar verzamelen of delen. Je moet toestemming geven. Je hebt recht op inzage: wat weten ze over je? Je kunt vragen om verwijdering. En als een systeem automatisch beslissingen over je neemt, heb je recht op uitleg.
Maar er is meer. Bekijk de animatie.
Een organisatie kan zich netjes aan de AVG houden en tóch dingen doen die niet door de beugel kunnen. Dan komen we op het ethische vlak, in het domein van verantwoord datagebruik. Een goed moment om de principes van FACT uit te lichten.
Fairness:
Representatief. De data waarmee een systeem is getraind moeten eerlijk zijn. Niet alleen mannen, niet alleen jongeren, niet alleen mensen uit rijke wijken.
Accuracy
Juistheid. Het systeem moet kloppen. Geen conclusies trekken uit halve informatie.
Confidentiality
Vertrouwelijkheid. Sommige dingen hoor je niet naar buiten te brengen, ook al mag het. Een app die uit je gedragspatronen afleidt dat je zwanger bent, moet daar niet ongevraagd iets mee doen.
Transparency
Een systeem moet kunnen uitleggen waarom het doet wat het doet.
De AVG beschermt je tegen misbruik van je gegevens. Maar voor écht verantwoord datagebruik moeten bedrijven meer doen dan de wet volgen. FACT is daarbij een nuttig raamwerk.
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is de Nederlandse waakhond voor privacy. Zij zien erop toe dat bedrijven en overheden zich aan de AVG houden en delen boetes uit als dat niet gebeurt. Op hun website vind je precies welke rechten je hebt: van inzage en correctie tot het laten verwijderen van je gegevens. Er staan zelfs voorbeeldbrieven klaar die je kunt gebruiken.
#50DagenAI is een initiatief van De Nationale AI-Cursus en wordt mogelijk gemaakt door onze partners
